زال و سیمرغ
بازدیدها: 0
زاده شدن زال از داستان های کهم آریایی است که در ادبیات باستانی ایران و به نوع دیگر در تاریخ نگاری و اسطوره شناسی یونانی آورده شده است.
در عهد منوچهر شاه همو که نام ایران برای اولین با از زبان او جاری شد و بر کشور ما ایران( به افتخار پدربزرگش ایرج )گفتند ، پهلوانی کهن سال بود به نام سام. سام در اوستا گرشاسب نام دارد. گرشاسب کشتنده اژدهای گندرو است . و هم دوره ضحاک بود .
سام به پیری رسیده بود و فرزن پسری که تبار او را ادامه دهد نداشت . اما پهلوان پیر ، همسر جوان گلرخی داشت که امید به زادن فرزندی از او داشت.
روزی زن آبستن شد و پس از مدتی پسری با موهای زال زائید.
پرستاران و خادمان پهلوان ماجرای زادن پسری زال و مو سپید را از او پنهان کردند. پس از هفته ای داییه سام به گفت که پسری با موهای سفید از همسرش زاده شده. سام وقتی کودک را دید به این اندیشید که چگونه خنده و سخن دیگران را تحمل کند!؟ پس کودک را در البرز کوه رها کرد تا دد و دام او را بخورند. درحالی که دد و دام هم مهر کودک خود را در دل دارند.
سیمرغ که در البرز کوه آشیانه داشت و جوجه آورده بود برای خوراک جوجه ها پرواز کرد و زال را دید. زال را به پنجه گرفت تا جوجه هایش بدرند و بخورند اما بنا بر خواست الهی به سیمرغ فهمانده شد که از پشت کودک جهان پهلوانی پدید خوااد آمد که نگهبان ایران و تاخ تخت شاهنشاهی ایران باشد و به شاهان خدمت کند. پس سیمرغ به کوهستان البرز پرواز میکرد و شکار با گوشت نرم می آورد تا کودک با خون آن خود را سیر کند و گرسنه نماد. سالهایی گذشت تا کودک بزرگ شد .
شبی سام جوانی بلند بالا و سلحشور در خواب دید که از مرز هند بدو نزدیک میشود.
سام پیر از مشاوران خود درباره خواب پرسید و گفتند که او خواب فرزند رها شده اش را دیده . و از رفتارش با پسرش انتقاد کردند که او را در کوهستان رها کرده درحالی که جانوران نیز مهر فرزند دارند.
شب بعد سام باز خواب زال را دید پس صبح سپاهی آماده کرد و به البرز کوه فرستاد. در البرز کوه سیمرغ سپاه سام را دید و به زال گرفت که پدرش برای بردن او آمده، از سوی دیگر زال بزرگ شده و کوه صخره دیگر جای او نیست و باید به نزد پدر رود و در شهر ببالد.
زال گفت آیا از او خسته شده !؟ و او را میراند ؟ سیمرغ گفت که نه ، تو بزرگ شده ای و اینجا مناسب تو نیست.
سیمرغ که زبان آدمی به پسر آموخته بود پری از بال خود گند و گفت هر کجا ماندی پر را بسوزان تا من بیایم. این همان پری است که رستم در جنگ با اسفندیار سوزاند.
سیمرغ نام جوان را دستان میگذارد . سام نام پسرش را زال میگذارد و این چنین زال دستان وارد اساطیر پهلوانی ایران میشود. دستان نام خانوادگی رستم و نوادگان او میشود.
منوچهر شاه ایران از خبر آگاه میشود و نوذر یکی از دو پسرش را به دربار سام میفرستد تا زال و سام را به دربار منوچهر شاه بیاورند.
در تاریخ هرودوت همین داستان اما با شخصیت های دیگر آمده. هخا جد هخامنشیان در کوه های قفقاز توسط عقابی رشد میابد و عقاب هخا را با میوه و خوراکی بزرگ میکند. میدانیم سیمرغ همان عقاب است و سی در زبان های قدیم ایرانی همان عقاب است و مرغ یعنی مرنده. لانه سیمرغ در قله قاف بود. قفقاز از ریشه قاف است. یعنی قاف در قفقاز بوده است. پس میتوان داستان را جدی تر از یک اسطوره پنداشت هرچند نمیتوان پی به راز این اسطوره برد.
در ادامه زال عاشق رودابه دختر شاه کابل میشود . شاه کابل از تبار ضحاک بود بنا بر ایران شاه ایران منوچهر شاه و شاه کابل با این ازدواج مخالف میکنند اما منجمان مژده میدهند که این ازدواج ثمر بسیار خوبی برای ایران خواهد داشت. پس موبدان به فرمان منوچهر شاه یک آزمون دشوار از زال میگیرند و زال تمام پرسش ها را پاسخ میدهد.
از زال و رودابه رستم دستان زاده میشود همو که نگهبان مرزهای ایران و پاسدار نظام شاهنشاهی بود و از تاج و تخت شاهان بسیاری دفاع کرد.
زال پهلوانی بزرگ بود. او به کین خون نوذر به توران حمله برد و انتقام او را از افراسیاب پادشاه تورانیان گرفت.
در انتخاب زاب به پادشاهی زال از جمله سرداران بزرگ ایران بود که زاب را به تاج و تخت ایران سپردند.
زال از پیشروان دوره پهلوانی ایران بود . در اساطیر زال هزار سال عمر میکند. از دوران منوچهر شاه تا بهمن. در دوران بهمن بود که او را به دلیل کشتن اسفندیار توسط رستم دست بسته دستگیر کردند و تا آخر عمر با خاری زندگی کرد. زال میتواند اشاره به دوره ای از تاریخ یک خواندان پهلوانی و حاکم محلی در گوشه ای از ایران باشد که از عهد نخستین پادشاهان تا اوایل هخامنشیان زندگی کرده اند.
تاریخ خواندان زال با هخامنشیان در ارتباط است چرا که مطابق تاریخ شاهنامه و تاریخ هرودوت زال و هخا در قله قاف توسط یک عقاب بزرگ میشوند. تاریخ پیدایش خواندان دستان و هخامنشیان یکیست و در پایان نیز سقوط زال توسط بهمن هخامنشی انجام میشود .
