ماهی قرمز در فرهنگ ایران باستان

چند روز پیش دکتر شروین وکیلی گرامی که از خردمند ترین و سودمندترین اندیشمان زنده حال حاضر ایرانشهر هستند در برنامه زنده اینستاگرامی خودشان اشاره ای به ماهی قرمز یا ماهی عید و پیوستگی این موجود زنده با بنیادین ترین مفاهیم ایرانی اراز داشتند .  

اما ابتدا مقدمه بر مقدمه استاد وکیلی راجب ماهی قرمز . این که میگویند این ماهی یک هیولاست و نباید در رودخانه ها و برکه ها رهایش کنند درست نیست زیرا اول این که اگر نگاه کنیم این ماهی چنان نیست که طبیعت را نابود کند , این ماهی برخلاف دیگر ماهیان و حیوانات مسلح به پوشش استتار و یا هم رنگ محیط نیست و این خود بانی شکار شدن و از میان رفتن ماهی قرمز است . ماهی قرمز تنها قرمز بلکه براق هم هستت و نور خورشید را پراکنده میکند و این خود باعث نمیشود حتی در عمق آب هم شناسایی شود و نه می تواند زیر بوته ها پناه ببرد و نه در عمق اب از دیده شدن در مان بماند و در نتیجه تا کنون هیچ رودخانه و هیچ برکه ای در ایران نیست که جمعیت غالب و یا تمام زیست گاه پر از ماهی قرمز باشد و احتمالا دلیل آن ویژگی های ماهی مانند رنگش باشد که منجر به عدم شکوفایی در زیستگاه میشود . پس این ماهی هیچ خطری به طبیعت ندارد . 

دوم  اینکه ایرانیان خود از دیرباز با آن ماهی آشنا شده بودند زیرا زیستگاه اولیه ماهی قرمز در شمال ایران شرقی در جنوب روسیه و دریاچه های آسیای میانه است و بنظر دکتر شروین وکیلی اشاراتی به ماهی در اوستا شده است مخصوصا انجا که به فره ایزدی اشاره میشود .  یک گنجینه از دوران هخامنشی پیدا شده است که در میان آنها مجسمه طلایی ماهی قرمز هم دیده میشود این آثار حداقل 1000 سال قدیمی تر از اولین نشانه های ماهی قرمز در فرهنگ چینی است .  

اما مسئله فره , منجی و ماهی قرمز . 

استاد وکیلی به یکی از بنیادی ترین مفاهیم ایران اشاره کردند که اصلا این نوشته برای انتقال این موضوع است .  منجی آخرالزمان و نجات بخش از کلیدی ترین بنیان های ایرانشهر و با آنچه بندهش میگوید اصولا ایرانیان آفریده شده اند تا به منجی آخرالزمان و نجات بخش و آنچه ادبیات باستانی ایران آن را سوشیانس و یا سود رسان مینامند خدمت کنند . هدف از آفرینش نابودی اهریمن به دست سوشیانس و نابودی بدی به دست خوبی که در این میان انسانها خود انتخاب میکنند در جبهه اهریمن باشند و یا در جبهه راستی درستی و نیکوئی و در این میان ایرانیان خود به انتخاب خود و سرشتشان انتخاب کرده اند که در جبهه و سپاه منجی و راستی باشند . اما ارتباط ماهی قرمز با منجی چیست ؟ همان گونه که میدانیم منجی های آخرالزمان سه تن هستند و هر کدام در یک هزاره می آیند که سوشیانس آخرین آنان است . گفته شده  هنگامی که مادر منجی که دختر باکره ای است هنگام شنا در برکه یا دریاچه ای باردار میشود . در نوشته های باستانی آمده فره جمشید سه بار در شکل مرغ وارغن از او جدا شد و فره جمشید به آب رفت حتی افراسیاب در هنگام اشغال ایران سعی کرد فره را ازآن خود کند که هر باز فره از او دور شد و استاد وکیلی این دور شدن فره را به دور شدن احتمالی ماهی که حامل فره است از افراسیاب نسبت میدهد .  از طرفی منجی آخرالزمان ویژه ترین و خاص ترین انسان تمام دوران ها و تاریخ است و این منجی ارتباطی با اب دارد چرا که مادر او دختری باکره است که در اب باردار میشود و ماهی قرمز هم ماهی ویژه است چرا که ماهی قرمز برخلاف دیگر ماهی ها هم رنگ طبیعت نیست و سرخ گل گون و براق است چنانکه بسیار مشخص و در طبیعت آشکار است . شاید در گذشته زمانی که منتظرانه ایرانیان به برکه و به آب نگاه می کردند و انتظار منجی آخرالزمان را می کشیدند با خود این ماهیان زیبا را می دیدند و و منتظر زیبای خود که قرار بود در آخرالزمان ظهور کند می افتادند , آنچنانکه جناب وکیلی فرمودند در گذشته مردم ایران از مشخصات فرهمندی زیبا بودن را می دانستند , خشایارشا و داریوش سوم هر دو بسیار زیبا بودند و مردم ایران منتظر منجی که بسیار زیبا است و مادرش در آب به طرز معجزه آسایی باردار خواهد شد بودند . ماهی هم در آب بود و هم زیبا و احتمالا ارتباطی میان فره منجی آخرالزمان و ماهی قرمز ایجاد کرده بوده اند . از طرفی با همین نگرش مردمان ایران باستان نام دوازدهمین ماه سال  را ماهی گذاشته بودند زیرا ماه دوازدهم پایان زمستان و آغاز بهار بود و به نوعی شکست اهریمن از راستی و خوبی . پس گویا در ایران باستان نگاهی و نگرشی ین ماهی قرمز و منجی برقرار بوده است .

3 دیدگاه

  1. سلام اریای عزیز برخی مطالب با چند تا سند به رواج برده داری در ایران باستان اشاره میکنند درحالی که ما معتقد به عدم وجود چنین رسمی در دوران باستان داریم

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.