دیوان در ایران چه شکلی بودند ؟ مقایسه تصاویر دیوان ایران باستان

2026-07-31 آریا

بازدیدها: 1

ما از دیوان تصویر واقعی داریم که البته بهتر از آن مجسمه از دیوان ایران باستان داریم .

مجسمه های باقیمانده از دیوان ایران باستان شکل ظاهری دیوان و پریان را به ما تشان میدهد.

اینجا در این شماره از وبگاه تاریخ و فرهنگ آریا میخواهیم با یکی از بنیادین ترین موجودات تاریخ ایران باستان آشنا شویم. مقایسه چهره دیوان در ایران باستان. مقایسه چند مجسمه از چند دیو که متعلق به چند جای ایران و با فاصله چند هزار ساله از هم ساخته شده اند.

این مجسمه ها و پیکرهای ساخته شده از دیو ها برای زمان های گوناگونی هستند. زمانی در ایران باستان آریایی ها دین های گوناگونی داشتند.

بخشی از آریایی ها مزداپرست ( خداپرست) بودند و بخشی از آریایی ها دیو یسن بودند.

دیو یسن در میان مزدیسن ها یعنی ( شیطان پرست ) بدیهی است که دیو پرست ها دیوان را شیاطین نمیدانستند که موجودات نورانی و خوب قلمداد میکردند از سوی دیگر مزدیسنان دیوان را موجودات نورانی و خوب نمیدانستند و آنها را شیاطین میدانستند و امروز هم ما دیوان را شیاطین میدانیم.

شیاطین کوه المپ

بهر حال حتما با داستان نبرد رستم با دیو سپید یا نبرد رستم با ارژنگ دیو آشنا هستید. این جنگها و نبرد ها به نبردهای خداپرستان و دیو پرستان اشاره دارد.

داستان نبرد دیو پرستان و دیوان و خداپرستان ریشه طولانی دهرد. در شاهنامه نبرد با دیوان بسیار است. در اوستا عمیق تر و ژرف تر. مثلا نوروز روز پیروزی جمشید بر دیوان است یا در اوستا آغاز جهان مادی جنگی را در برمیگرد که در یک سوی آن فرشتگانند و یک سوی دیگر آن دیوان.

اختلافات و دشمنی های آریایی های ایران و آریایی های یونان و روم سر همین دیو پرستی بود. دیوان در یونان و کوه المپ پرستش میشدند و رومیان دیو پرست بودند.

اختلاف آریایی های ایران و آریایی های هند هم سر همین دیو پرستی های آریایی های هند بود.

اگر به دنبال ریشه دشمنی آریایی های ایران و آریایی های توران بگیردید احتمالا آخر آن به اختلافات دینی برسید. البته سر دیو پرستی تورانیان اختلاف است اما بهر حال تورانیان دیو را الف مینامند و پری را fairy مینامند.

به هر حال مجسمه های دیوان در این باستان از دو دیدگاه ساخته شده اند.

یکی دیوان که مورد پرستش دیو پرستان بودند و یکی دیوان که مورد نفرت و خشونت مزدیسنان بودند.

ول به شکل ظاهری دیو ها در مقایسه با سه مجسمه دیو ها میپردازیم ببینیم اصلا دیو ها به چه شکلی بودند و یک تصویر کلی از چهره دیوان به دست بیاوریم.

ما سه مجسمه از دیوان داریم که شکل واقعی و تصویر واقعی از دیوان را به ما نشان میدهد.

تصویر یک ۵ تا ۶ هزار سال قدمت داردو در موزه ای در آمریکا نگهداری میشود.

مجسمه دو از اشیاء گنجینه غارت شده غار کلماکره است که نبر شاه یا پهلوان و دیو را که شبیه بز است نشان میدهد

مجسمه سه دیوی نشسته شبیه گاو است که او نیز از غار کاماکره پیدا شده است.

تصویر دیو شماره یک .

تصویر مجسمه دیو شماره دو

تصویر دیو شماره سه

در تصویر یک ، دو و سه در هر سه مجسمه دیوان شاخ دهرند. در تمام طول تاریخ داستان های اسطوره ای میگویند دیوان شاخ داشته اند. در تصویر نبرد شاه و دیو در تخت جمشید و نبرد رستم و دیو در یک ارگ در استان فارس نیز رستم شاخ دیو را گرفته و با او میجنگد. این تصاویر نشان میدهد دیوان شاخ داشته اند.

تصاویر دیوان تخت جمشید را برایتان ارسال میکنم.

در تصویر یک و دو دیو ریش بلند و بدون سیبیل است. در تصویر مجسمه سه از غار کلماکره دیو نه ریش دهرد و نه سیبیل. در هر سه مجسمه دیوان سبیل ندارند و در دو مجسمه تنها ریش دارند. این میتواند یک راز بزرگ باشد که چرا دیوان سیبیل های خود را نیتراشیده اند.

ما تفاوت تصویر یک و تصویر دو یعنی مجسمه دیو ۵ هزار یاله با مجسمه عار کلماکره و تصویر سوم که انهم متعلق به غار کلما کره است در ثم و کفش لست.

جسمه دیو یک، یک جفت کفش الفی دارد که از گذشته های دور در اروپا تصور میشده الفا کفش الفی میپوشیده اند. این مجسمه ثابت میکند دیو ها همان الف ها هستند. زیرا تورانیان که شاخه شمالی آریایی ها هستند اسطوره های کهنشان همان اسطوره های کهن آریایی های جنوبی یعنی ما است پس ما و تورانیان به موجودات یکسان اما با نام های گوناگون قائل هستیم.

آنچه را که ما دیو و پری نینامیم آنها الف و fairy مینامند.

ما مجسمه دو و سه و البته نقش برجسته تخت جنشید دیو را با ثم نشان میدهد. ما از گذشته شنیدیه ایم که جن ها ثم دارند. جن نام قرآنی دیو و پری است.

اما تفاوت بزرگ بعدی در نحوه برخورد میان مجسمه یک یا همان مجسمه پنج هزار ساله با تصویر دوم در غار کلماکره در این است که مجسمه ۵ هزار ساله متحرم است و انگار توسز دیو پرستان ساخته شده اما مجسمه دو مردی خدا پرست را نشان میدهد که در حال نبرد با دیو است. مجسمه دو به نبرد خدا پرستان و دیو پرستان و دیوان اشاره میکند و اتفاقا بسیار شبیه نبرد رستم و دیوان در شاه نامه است.

تصویری که از نبرد رستم با دیو سپید به روایت شاهنامه بر دیوار قلعه ای در شیراز متعلق به چند قرن قبل است و در تصویر چهارم دیده میشود رستم شاخ دیو را گرفته. در تصویر مجسمه دوم هم دقیقا به همین شکل پهلوان شاخ دیو را گرفته. در تصویر تخت جمشید هم شاه شاخ دیو را گرفته که میتواند به اسطوره ای فزرگ در مزدیسن اشاره کند.

طاهرا دیوان رنگ آبی روشن دارند. در چند جا از جمله هند و اروپا دیوان را آبی تصور میکرده اند. تصوری جالب از یک پری ( دیو مونث) را نمایش میدهیم که میتواند تصویر واقعی از پری و دیو را تداعی کند.