نام دولت آریایی ماد در لوح فتح نینوا
بازدیدها: 0
دولت ماد قرن ها پیش از پارس ها دولت ایران را تاسیس کردند. در حقیقت اولین دولت تاریخی ایران مربوط است که تشکیل دولت ماد به پایتختی هگمتانه .
آریایی ها نخستین دولت تاریخی آریایی ایران هستند. در آینده نزدیک به امید خدا به تاسیس دولت آریایی ماد خواهیم پرداخت.
اما پیشتر گفتیم در بیرون از مرزهای ایران نخستین دولت آریایی تاریخی دولت آریایی هیتی بود. اما تاسیس دولت ایران و حکومت آریایی به هزاران سال پیش به بسیار پیشتر ها از کشف خط و ورود انسان به دوران تاریخی بازمیگردد.
دولت ایران در ۱۲۰۰۰ پیش تاسیس شده در آخرین دوره عصر یخبندان درحالی که خط حدود ۵۰۰۰ سال تا ۴۵۰۰ سال قدمت دارد.
فایده خط این است که یک روایت تاریخی دست نخورده و بی ابهام به ایندگان میرساند، مانند نام قوم آریایی ماد در سالنامه فتح نینوا متعلق به سالهای ۶۱۴ تا ۶۱۲ پیش از میلاد و مدتی پیش از تاسیس حکومت شاهنشاهی هخامنشی.
این لوح گلی در مورد فتح نینوا در اتحاد دولت ماد به پادشاهی شاه هوخشتره و پادشاه بابل است.
در آن دوران ایران مورد هجوم وحشیانه دولت های نیرومند میانرودان واقع میشد چون دولت آشور و در یک رویکرد مثبت پادشاهان ماد برای حفظ امنیت ایران با برخی دولت های میان رودان وارد اتحاد های موقت میشوند که این سند تاریخی یکی از این اتحاد ها است.
در ادامه پادشاهی ایران به رهبری کوروش کبیر خود بابل را فتح کرد.
اهمیت این لوح گلی نام بردن از دولت آریایی ماد و اشاره به قومیت آریایی ماد در یک سالنامه بابلی است .
اهمیت این لوح گلی نام بردن از دولت آریایی ماد و اشاره به قومیت آریایی ماد در یک سالنامه بابلی است .
اکنون پیش از آنکه به تحلیل محتوایی این سند گرانبها بپردازیم، شایسته است نخست ترجمهٔ فارسیِ بخش اصلیِ این سالنامه را که عیناً به رویداد فتح نینوا اختصاص دارد، از نظر بگذرانیم:
ترجمه فارسی متن لوح BM 21901 (بخش مربوط به سال ۶۱۲ پ.م.):
سال هفدهم (پادشاهی نبوپولاسر، پادشاه بابل):
نبوپولاسر، پادشاه بابل، کاخ خود را در نینوا ساخت.
ماه ابو (مرداد)، روز سیزدهم:
سینشریشکون، که در نینوا ساکن بود، … (به متحدانش روی آورد).
سپاهیان (ماد و بابل) نینوا را تصرف کردند.
آن شهر بزرگ را به تودهای ویرانه تبدیل نمودند.
مردمان بزرگ (بزرگان) نینوا را با شمشیر از پای درآوردند.
غنایم شهر و معابد را به مقدار بسیار به غارت بردند.
نینوا را به تودهای ویرانه تبدیل کردند.
—
توضیحات لوح و تاریخ فتح نینوا
این لوح گلی که اکنون با شمارهٔ BM 21901 در موزه بریتانیا نگهداری میشود، در حقیقت بخشی از یک سالنامهٔ بزرگتر بابلی است که وقایع سالهای ۶۱۶ تا ۶۰۹ پیش از میلاد را روایت میکند. آنچه این سند را از کتیبههای شاهیِ معمول متمایز میسازد، ماهیتِ تاریخی-گزارشیِ آن است. این لوح نه برای بزرگنمایی یک پادشاه، بلکه به عنوان یک گزارش سالانهٔ دیوانسالارانه از رویدادهای نظامی و سیاسی نگاشته شده است؛ از همین رو، نزد مورخان از اعتبار و بیطرفیِ بسیار بالایی برخوردار است.
فتح نینوا در دو مرحلهٔ کلیدی به ثبت رسیده است. نخست، در سال ۶۱۴ پیش از میلاد، ارتش ماد به فرماندهی شاه هووخشتره، شهر تاریخی آشور (آشور) را که قلب مذهبی امپراتوری آشور محسوب میشد، تصرف کرد و نیز شهر تربیسو را در نزدیکی نینوا به تصرف خود درآورد. اما سرانجام، در سال ۶۱۲ پیش از میلاد، اتحاد نیروهای ماد و بابلی پس از سه ماه محاصرهٔ سخت، موفق شدند پایتخت عظیم آشور را یکسره با خاک یکسان کنند. این رویداد، پایانی قاطع بر امپراتوری هزارهای آشور بود و مسیر تاریخ خاورمیانه را برای همیشه دگرگون کرد.
نام شاهان ماد و دیگر دولتها در این رویداد تاریخی
در این سالنامه، هرچند نام هووخشتره (کیاکسارس) پادشاه ماد به طور مستقیم در سطرهای باقیمانده از این بخش نیامده، اما تمام منابع همعصر و بعدی (از جمله گزارشهای هرودوت و الواح بابلی دیگر) او را به عنوان فرماندهٔ کل قوای متحد در این لشکرکشی معرفی میکنند. در سوی دیگر این اتحاد، نبوپولاسر (Nabopolassar) پادشاه بابل قرار دارد که با عقد پیمانی استراتژیک با مادها، زمینهٔ سقوط دشمن دیرینهٔ خود یعنی آشور را فراهم آورد. همچنین در سوی مقابل، واپسین شاه آشور، یعنی سینشریشکون (Sin-shar-ishkun) در این لوح به عنوان شاهِ درماندهٔ نینوا یاد شده که سرانجام در میان آتش و ویرانیِ شهرش، جان خود را از دست داد.
یادآوری این نکته نیز ضروری است که این لوح، یک سند تاریخیِ دستاول از زاویهٔ دید بابلیان است، اما حضور و نقش محوریِ دولت ماد در آن چنان مسلم و قطعی است که هیچگونه تردیدی در همپیمانیِ نظامی و اقتدار آنان در این فتح بزرگ باقی نمیگذارد. پس از این پیروزی بود که مرزهای ایران برای مدتی از گزند حملات وحشیانهٔ آشوریان مصون ماند و زمینه برای ظهور شاهنشاهی هخامنشی و سپس فتح خود بابل به دست کوروش بزرگ فراهم آمد؛ رویدادی که خود نشان از تداومِ شکوهِ تمدن آریایی در فلات ایران دارد. این لوح گلی، به راستی، سندی ناطق بر هویت و قدرتِ نخستین دولت تاریخیِ ایران زمین است؛ دولتی که نامش در میان خطهای میخیِ بیگانه، برای همیشه جاودان ماند.
باتشکر از منهدس خانم پرنیان حامد که تصویر از حساب اینستاگرام ایشان برداشت شد.
