کتاب «هندوآریاییها در عصر برنز» نوشتهٔ استانیسلاو گریگوریف؛ مروری بر نظریهای تازه دربارهٔ خاستگاه( مسکن اولیه) آریاییها
بازدیدها: 0
میخواهیم در این نوشته از وبگاه تاریخ و فرهنگ آریا به کتابی که دربارهٔ نخستین مسکن آریایی توسط یک پژوهشگر روسی نوشته شده اشاره کنیم و خلاصه این کتاب را در اینجا بیاوریم.
خواستگاه آریایی و نخستین مسکن آریاییها و هویت آریاییها یکی از مسائل بزرگ تاریخ مردم ایران، هند و اروپا بوده است و این هویت تاریخی نژادی مستمسکی برای شروع یک جنگ جهانی بوده است.
این کتاب را برای اولین بار در صفحه اینستاگرام پژوهشگر ارشد تاریخ ایران باستان و هویت آریایی مجتبی شهمیری دیدهام و در فضای اینترنت به تحقیق و پژوهش درباره این کتاب پرداختیم.
همراه ما باشید تا شاید به روزنهای به نخستین مسکن آریایی و هویت تاریخی آریایی برسیم.
به راستی پژوهشهایی بسیار دربارهٔ تاریخ و فرهنگ آریایی انجام شده و هر کدام از تحقیقات ممکن است در برخی از ادعاها درست و یا نادرست باشد.
پیشتر گفتیم که در غرب دربارهٔ مسکن و تاریخ آریاییها در ۶۰۰۰ سال پیش و همزمان با اهلی کردن اسب صحبت میشود و تحقیقات و پژوهشهایی که انجام میدهند با فرض اینکه در ۶۰۰۰ سال پیش آریاییها کجا بودهاند. اما ما در ایران صحبتمان این است که در ۱۲۰۰۰ سال پیش و آخرین عصر یخبندان آریاییها کجا بودند.
این پژوهش هم دربارهٔ آریاییها در ۶۰۰۰ سال پیش است.
—
دربارهٔ نویسنده و ناشر
استانیسلاو گریگوریف (Stanislav Grigoriev)، پژوهشگر ارشد مؤسسهٔ تاریخ و باستانشناسی شعبهٔ اورال آکادمی علوم روسیه است. او از سال ۱۹۸۵ بهعنوان باستانشناس فعالیت میکند و تخصص او در زمینهٔ متالورژی باستانی، عصر برنز اورال و قزاقستان، مسئلهٔ هندواروپایی و سنگنگارههای اورال است. تاکنون ۹ کتاب، ۱۴ فصل کتاب، ۱۲۶ مقاله و ۷۸ اثر در مجموعههای کنفرانسها منتشر کرده است.
کتاب «Indo-Aryans in the Bronze Age» در سال ۲۰۲۵ توسط انتشارات معتبر Archaeopress Archaeology در آکسفورد منتشر شده است. این کتاب ۲۹۸ صفحه دارد و شامل ۹۲ تصویر و ۲ جدول است.
چالش با نظریهٔ رایج
بر اساس نظریهٔ پذیرفتهشدهٔ فعلی، خاستگاه هندوآریاییها در استپهای اوراسیا بوده است و از آنجا به شبهقارهٔ هند و فلات ایران مهاجرت کردهاند. با این حال، گریگوریف در این کتاب بهصراحت این نظریه را به چالش میکشد و استدلال میکند که شواهد کافی برای تأیید این فرضیه وجود ندارد.
نویسنده با گردآوری و تحلیل دادههای سه حوزهٔ متفاوت یعنی زبانشناسی، دیرینژنتیک و باستانشناسی، تلاش کرده است تا فرایندهای رخداده در دوران مسسنگی و عصر برنز را در سراسر اوراسیا بازسازی کند.
نظریهٔ جدید: خاستگاه در شمالغرب ایران
نتیجهٔ اصلی و مهم این کتاب این است که خاستگاه نیاکان هندوایرانیها در شمالغرب ایران بوده است، نه در استپهای اوراسیا.
بر اساس این نظریهٔ جدید:
۱. مرحلهٔ نخست (آغاز هزارهٔ سوم پیش از میلاد): از شمالغرب ایران، گروهی به جنوبشرق ایران مهاجرت میکنند که این رویداد به شکلگیری گویشهای هندوآریایی در حدود آغاز هزارهٔ سوم پیش از میلاد میانجامد.
۲. مرحلهٔ دوم (میانهٔ هزارهٔ سوم پیش از میلاد): مهاجرت قبایل هندوآریایی به شمالشرق ایران و آسیای مرکزی آغاز میشود.
۳. مرحلهٔ پایانی: این مهاجرتها در نهایت به ورود به هند، و همچنین خاور نزدیک، اروپای شرقی، اورال جنوبی و گاهی تا سیبری جنوبی میانجامد.
ساختار کتاب
کتاب در چهار فصل اصلی تدوین شده است:
· فصل ۱ (۲۰ صفحه): مقدمه و طرح مسئله
· فصل ۲ (۷۹ صفحه): دیرینژنتیک و مسئلهٔ هندوآریایی
· فصل ۳ (۱۱۰ صفحه): باستانشناسی و مسئلهٔ هندوآریایی
· فصل ۴ (۵۰ صفحه): نتیجهگیری
اهمیت کتاب
آنچه این کتاب را از بسیاری از پژوهشهای پیشین متمایز میکند، رویکرد میانرشتهای آن است. گریگوریف بهجای تکیه بر یک شاخهٔ علمی، از سه حوزهٔ زبانشناسی، ژنتیک و باستانشناسی بهطور همزمان استفاده کرده تا تصویر کاملتری از مهاجرتهای هندوآریاییها ارائه دهد.
همچنین این کتاب از این جهت حائز اهمیت است که توسط یک پژوهشگر ارشد آکادمی علوم روسیه نوشته شده و در یکی از انتشارات معتبر باستانشناسی جهان به چاپ رسیده است. انتشار این کتاب در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که بحث دربارهٔ خاستگاه آریاییها همچنان یکی از موضوعات زنده و پویای پژوهشهای علمی است.
جمعبندی
کتاب «هندوآریاییها در عصر برنز» با بهچالشکشیدن نظریهٔ رایج خاستگاه استپی، فرضیهٔ جدیدی را مطرح میکند که بر اساس آن، شمالغرب ایران خاستگاه اصلی هندوایرانیها بوده است. این نظریه با استفاده از دادههای زبانشناسی، ژنتیک و باستانشناسی، مسیرهای مهاجرت این اقوام را از ایران به آسیای مرکزی، هند و فراتر از آن در طی هزارهٔ سوم پیش از میلاد ترسیم میکند.
هرچند این پژوهش دربارهٔ بازهٔ زمانی ۶۰۰۰ سال پیش (هزارهٔ چهارم و سوم پیش از میلاد) است و به دوران ۱۲۰۰۰ سال پیش و آخرین عصر یخبندان نمیپردازد، اما بهعنوان یکی از جدیدترین تحقیقات علمی در حوزهٔ خاستگاه آریاییها، میتواند روزنهای تازه برای درک بهتر این مسئلهٔ تاریخی بزرگ باشد.
مهاجرت آریایی ها به اروپا در کتاب کتاریخ مختصر بشر
