مهاجرت آریایی ها به اروپا در کتاب کتاریخ مختصر بشر
بازدیدها: 0
در این نوشته از وبگاه تاریخ و فرهنگ آریا به بخشی از کتاب تاریخ مختصر بشر که در سال ۲۰۲۱ منتشر شد میپردازیم که میتواند روزنه ای به خواستگاه اولیه آریاییها باشد.
ایرانویج اولیه کجا بوده و آریاییها از کدام نقطه به سراسر جهان پخش شدند؟ این پرسشی است که حتی ایرانیان ایران باستان نیز به آن توجه داشتند و جاهای گوناگونی مانند آسیای میانه، میان جیحون و سیحون و آن سوی آمودریا مرزهای ایران طلقی شده.
از سوی دیگر در منابع متاخر زرتشتی آذربایجان در جنوب قفقاز یعنی ماد خرد آریانای اولیه خوانده شده است. میدانیم که در تاریخ هرودوت نام کهن ماد و سغد را آریانا خواندهاند پس میتوان هم آذربایجان و هم آسیای میانه را زیستگاه و مسکن اولیه آریایی خواند.
اما اکنون به کوشش مراکز علمی مانند موسسه ماکس پلانک روزنه هایی برای شناخت تاریخ آریایی ها، آریایی ها در نخستین روزهای پیشا تاریخی و اساطیری رسید. این کتاب با اشاره به شکل گیری هویت اروپایی و ترکیب ژنتیکی این قاره به مهاجرت مردم آنچه هندواروپایی میخواند از قفقاز میتواند برای درک تاریخ آریایی و مسکن اولیه آریایی کمک کند.
با این کتاب برای اولین بار در پیج اینستاکرام پژوهش گر گرانمایه مجتبی شهمیری آشنا شدم. یکی از ویژگی های این کتاب این است که مسکن اولیه بسیاری لز ارومایی ها را ایران میداند بدون اینکه نام ایران را بکار ببرد !
یعنی میگوید مردم هروپا از سه تبار کشاورزان آناتولی ، مردم یامنا که در استپ و قفقاز زندگی میکردند و شکارجی کرداورندگان تشکیل شده. حالا میگوید بخشی از این مردم اروپا که بدنه اصلی اروپایی های امروز هستند از شرق آناتولی و قفقاز آمده اند! اما نمیگوید این شرق آناتولی قلمرو سابق ایران بوده و هم اکنون نیز کردهای آریایی آنجا زندگی میکنند یا در قفقاز اقوام آریایی آذری و ارمنی زندگی میکنند و تا همین ۲۰۰ سال پیش بخشی از ایران بوده و تا آنجا که تاریخ نوشته شده اناتولی شرقی ( کردستان ترکیه) و قفقاز خاک ایران بوده .
گویا تعمدی وجود دارد که ریشه ایرانی مردم اروپا انکار شود. پیشتر گفتیم مردم اروپا از تبار تورانیان هستند. و نام اروپا از شجره نامه مردم ایرانی آرگوس که نژاد آریایی دارند و her ( arya) هستند. مردم آرگوس و اغلب اروپایی ها از تبار her هستند .
اما اینجا بدون اینکه قصاوت درباره این کتاب بکنیم اشاره ای به نویسندگان و موسسه ماکس پلانک و مختصر خلاصه این کتاب درباره کتاب میکنیم.
بدیهی است مساله هویت ملی و نژادی بسیار پیچیده است و پژوهشگران زیادی نظرات گوناگونی داده اند. خواستگاه آریایی ها میتواند ایران ( آذربایجان قفقاز) آسیای مرکزی و حتی جنگل های ۱۲ هزار سال میش قفقاز باشد.
همراه ما باشید تا درباره این کتاب بخوانیم .
سفری به اعماق تاریخ باستان ژنتیک
کتاب «تاریخ مختصر بشر» (A Short History of Humanity) نوشته یوهانس کراوزه و توماس تراپه، در سال ۲۰۲۱ منتشر شد و به سرعت به یکی از آثار تأثیرگذار در حوزه تاریخ ژنتیک تبدیل شد. این کتاب حاصل سالها تحقیق در زمینه باستان ژنتیک است؛ دانشی نوپا که با استفاده از فناوری پیشرفته توالییابی دیانای، امکان خواندن ژنوم انسانهای باستانی را فراهم کرده و روایتهای پیشین از مهاجرت های انسانی را به چالش کشیده است.
موسسه ماکس پلانک: پیشگام کشف رازهای ژنتیکی
یوهانس کراوزه، نویسنده اصلی این کتاب، یکی از مدیران موسسه ماکس پلانک برای انسانشناسی تکاملی در لایپزیگ و سپس بنیانگذار بخش باستان ژنتیک در موسسه ماکس پلانک برای تاریخ بشر در ینا، آلمان است. این موسسه که یکی از معتبرترین مراکز علمی جهان به شمار میرود، در سال ۱۹۴۸ تأسیس شد و تاکنون نقشی کلیدی در پیشبرد علوم انسانی و طبیعی ایفا کرده است. کراوزه که پیشتر به دلیل مشارکت در کشف انسان دنیسووا شهرت یافت، در این کتاب با همکاری توماس تراپه، روزنامه نگار علمی، یافته های این مرکز را به زبانی قابل فهم برای عموم روایت کرده است.
بر اساس آنچه در کتاب آمده، اروپای امروزی محصول سه موج بزرگ مهاجرتی است که هر کدام نقشی حیاتی در شکل گیری جمعیت آن ایفا کردهاند. آنچه برای ما ایرانیان اهمیت ویژه دارد، ردپای جمعیتهایی است که از خاور نزدیک و منطقه قفقاز، یعنی درست در همسایگی مرزهای شمال غربی ایران امروزی، به سوی اروپا حرکت کردهاند.
کشاورزان آناتولیایی: نخستین موج بزرگ
نزدیک به ۸۰۰۰ سال پیش، موج عظیمی از کشاورزان از منطقه آناتولی (ترکیه امروزی) راهی اروپا شدند. این جمعیت که در کتاب به عنوان کشاورزان آناتولیایی شناخته میشوند، نه تنها کشاورزی را به اروپا آوردند، بلکه تأثیری شگرف بر ترکیب ژنتیکی این قاره گذاشتند. جالب اینجاست که تحقیقات نشان داده کشاورزان آناتولیایی خود ترکیبی از جمعیتهای محلی آناتولی و جمعیتهایی با ریشه قفقازی و ایرانی بودند.
جمعیتهای قفقاز و زاگرس: نیاکان گمشده
اما پیش از این مهاجرت بزرگ، منطقه ای که امروز شمال غربی ایران، قفقاز و شرق آناتولی را در بر میگیرد، زیستگاه جمعیتهایی بود که نقش کلیدی در شکلگیری نیاکان هندواروپاییان داشتند. تحقیقات کراوزه و همکارانش در موسسه ماکس پلانک نشان میدهد که جمعیتهای شکارچی-گردآورنده قفقاز (Caucasus Hunter-Gatherers) و جمعیتهای نوسنگی ایران، اجزای اصلی ژنتیکی بودند که بعدها در ترکیب با سایر گروهها، جمعیتهای مهاجر به اروپا را شکل دادند.
مطالعهای بر روی ژنوم یک زن نوسنگی از گنجدره در زاگرس ایران نشان داد که این جمعیت، نزدیکترین شباهت ژنتیکی را به شکارچیان قفقاز دارد و از کشاورزان آناتولیایی مجزا بود. جالبتر اینکه این جمعیت، برخلاف همسایگان شمالی خود، دچار تنگنای جمعیتی شدیدی نشده بودند و جمعیتی پایدار داشتند.
مردمان استپ: ترکیبی از شرق و غرب
موج دوم مهاجرت بزرگ حدود ۵۰۰۰ سال پیش از منطقه استپهای شمال دریای سیاه و قفقاز آغاز شد. این جمعیت که در کتاب به عنوان مردم یامنایا (Yamnaya) معرفی میشوند، ترکیبی از شکارچیان اروپای شرقی و جمعیتهای قفقازی بودند. این گروه که نیاکان مستقیم هندواروپاییان محسوب میشوند، با ورود خود به اروپا، آخرین مؤلفه ژنتیکی مهم را به این قاره افزودند.
نکته درخور توجه اینکه برخی از پژوهشگران، خاستگاه نیاهندواروپاییان را در منطقه استپ پونتیک میدانند، اما کراوزه و همکارانش در این کتاب به نقش کریدور قفقاز و ایران در شکلگیری این جمعیتها نیز اشاره کردهاند. حتی یک منتقد در آمازون اشاره کرده که کتاب نظریه خاستگاه ایرانی-قفقازی نیاهندواروپاییان را مطرح میکند.
پیام کتاب برای درک تاریخ آریاییان
آنچه کتاب «تاریخ مختصر بشر» برای ما ایرانیان آشکار میکند، نقش کلیدی منطقه شمال غربی ایران، قفقاز و آناتولی شرقی به عنوان یکی از خاستگاههای اصلی نیاکان هندواروپاییان است. این منطقه که در منابع کهن ایرانی با نامهای مختلفی چون آذربایجان، ماد و آریانای اولیه شناخته شده، اکنون با زبان علم ژنتیک نیز به عنوان یکی از مراکز اصلی شکلگیری جمعیتهای هندواروپایی معرفی میشود.
کراوزه در این کتاب بر این نکته تأکید دارد که هویت انسانها بیش از آنکه ژنتیکی باشد، مسئلهای فرهنگی است و مهاجرت و آمیختگی ژنتیکی همواره جوهره بقای انسان بوده است. این یافتهها نشان میدهد که آنچه در اساطیر و تاریخ کهن ایران به عنوان خاستگاه آریاییان یاد شده، با کشفیات جدید علمی همخوانی دارد و میتواند روزنه ای تازه برای درک بهتر تاریخ و هویت ما بگشاید.
مردم تورانی، هم نژادی مردم ایران و اروپا
شجره نامه آرگوس مشترک مردم ایران و اروپا
شباهت مردم ایران با مردم ایتالیا
اشتراکات فرهنگی ایران و ایتالیا
ایرانویج مسکن اولیه آریایی کجاست ؟
یک قدم به ایران ویج نزدیک تر، کشف سکونت گاه ۹۰۰۰ ساله در آذربایجان
آذربایجان پایتخت فرهنگی آریانا
