کشف چهره آخرین شاهنشاه ساسانی، آیا واقعا چهره یزدگرد سوم کشف شد ؟
بازدیدها: 1
به گزارش پایگاه خبری دانشگاه تهران پژوهشگران و باستان شناسان این دانشگاه موفق شده اند در آتشکده باستانی بازه هور در ۷۰ کیلومتری جنوب غربی شهر مشهد یک گچ بری ساسانی را کشف کنند که گمان میرود یکی از شخصیت های این گچ بری مربوط به آخرین شاهنشاه ایران باستان شاهنشاه یزدگرد سوم و مطعلق به زمانی باشد که شاهنشاه ایران در هنگام عقب نشینی و حضور در خراسان بوده ساخته شده است.
در این گچ بری نیمه کاره که زیر لایه ای از کاه گل پنهان شده بوده است چهار شخص حضوردارند. یکی نشسته بر تخت با کفش و پوشاک معمول شاهنشاهان ساسانی و سه تن دیگر ایستاده در برابر شاهنشاه نشسته.
اما از چهره این چهارتن تنها چند تکه ناقص از چهره دو تن از آنها باقی نانده و قطعات تاج شاهنشاهی که نشان میدهد بصورت قطعی شخص نشسته بر تخت شاهنشاه است.
اما پژوهشگران از کجا میدانند این قطعات مربوط به چهره شاهنشاه ایران یزدگرد سوم هست ؟
دکتر میثم لباف خانیکی سرپرست کاوش در این باره این چنین اظهار نظر کرده اند که در وبگاه پایگاه خبری دانشگاه تهران چنین آمده است:
کاوشهای اخیر آتشکده «بازه هور» در شمال شرق ایران، پانلی گچبری متعلق به اواخر دوره ساسانی کشف شد که تنها بخش پایینی آن باقی مانده است. این پانل که در اتاق ورودی آتشکده نصب بوده، تصویر چهار شخصیت را نشان میدهد: یک فرد نشسته در سمت راست و سه فرد ایستاده در مقابل او. ویژگیهای کفش، شلوار و تزئینات فرد نشسته، که با نشانههای پادشاهی ساسانی مطابقت دارد، او را از دیگران متمایز میکند.
و ادامه داده اند :
اساس شواهد باستانشناسی (کشف قطعاتی از گچبری تاج پادشاه ساسانی، ناتمام ماندن گچبری، پنهان شدن پانل در پشت دیوار خشتی) و منابع تاریخی (گزارش فتوحالبلدان از آخرین روزهای یزدگرد سوم در خراسان)، این پژوهش احتمال میدهد که شخصیت نشسته بر تخت، یزدگرد سوم، واپسین شاهنشاه ساسانی باشد که به این آتشکده (که احتمالاً همان آذر برزین مهر است) پناه آورده و روزهای پایانی عمر را در آن گذرانده است
تفاوت عصر تاریخی با پیش از داریم خط است. خط است که یقین را حاصل میکند. اما چگونه و با چند تکه گچ ناقص بدون هیچ نام، خط و عبارتی میتوان فهمید چهره چه کسی و اصلا چه دوره ای کشف شده ؟
چنانکه گفته شد نام و خط مشخصی در گچ بری دیده نمیشود، اما با کنار هم گذاشتن شواهد مانند نیمه کار ماندن گچبری که میتواند نشان دهنده وضعیت بحرانی ایران و عدم فرصت تمام کردن گچبری در اثر پیشرفت سپاهیان عرب باشد.
و پنهان کردن کچ بری ترفندی برای جلو گیری از ویرانی اثر توسط فاتحان عرب باشد .
سال ۶۳۷ تیسفون توسط اعراب سقوط کرد و در سال ۶۵۱ شاهنشاه یزرگرد سوم توسط آسیابان در مرو کشته شد. این چهارده سال که مدت بسیار کوتاهی بوده است و گچبری کشف شده میتواند نشان دهنده امید شاهنشاهی برای پیروزی و نیمه تمام ماندن کپبری میتواند نشان دهنده سرعت بسیار زیاد حوادث باشد که حتی ساخت کچ بری را نیمه تمام گذاشته است .
با اینحال چنانکه دکتر لباف خانیکی از واژه << احتمالا>>استفاده کردند پس بنا بر این نمیتوان گفت که این چهره یقینا از آن شاهنشاه یزرگرد سوم باشد و تنها احتمال است و از این جهت که نه چهره بصورت کامل پیداشده و نه نوشته کشف شده نمیتوان با قطعیت در این باره سخن گفت .
حضور شاهنشاه یزدگرد سوم در خراسان، نیمه کاره ماندن گچ بری، پنهان کردن آن توسط لایه کاه گلی و اینکه این گچ بری با سبک آثار اواخر ساسانی مطابقت دارد از شواهد این دیدگاه است.
این کشف در پی کاوش هایی انجام شد که از سال ۹۲ در جریان است و در ۸ فصل این کاوش ها این پژوهشگران به این دستاورد ها رسیدند.
تصاویر متعلق به پایگاه خبری دانشگاه تهران است.
چند سال پیش در استان فارس کهن ترین نام زرتشت پیامبر کشف شد که مانند کشف چهره شاهنشاه یزدگرد سوم اهمیت زیادی دارد.
